We zijn hybride lezers

Op digitaallezen.be kom je weinig te weten over kleine gadgets of grote hypes, maar over de veranderingen die zonder dat we het beseffen impact hebben op onze dagdagelijkse omgang met tekst. Die veranderingen maken organisaties en bedrijven in het boekenvak bezorgd over de toekomst omdat het vandaag onduidelijk is wat er exact moet gebeuren om binnen enkele jaren nog een rol van belang te spelen. Voor Informatie aan Zee, de 2-jaarlijkse bibliotheekconferentie van de VVBAD, was Rosemie Callewaert één van de leden in het het Top Technology Trends panel gecoördineerd door Johan Mijs van Bibnet. De leestrends die er besproken werden, zijn in dit artikel samengevat.

Waarom zouden we nog een “e” gebruiken als we het over digitaal lezen hebben? E-reading is een onderdeel geworden van hoe we vandaag lezen. We lezen nog altijd op papier, maar ook veel digitaal en online. We zijn ons niet meer bewust van het feit dat het een “andere” manier van lezen is. Wat telt, is de inhoud of het verhaal. De vorm en het toestel waarop we lezen zijn ondergeschikt aan die inhoud. De context waarin we lezen is vaak wel bepalend voor de keuze van een leesvorm.

Form follows context

multiscreen

The New Multi-Screen World rapport van Google, 2012

We zijn hybride lezers. Naast het soort inhoud (bv. fictie versus non-fictie), het doel waarom we iets lezen en onze persoonlijke voorkeur voor bepaalde media, is de context mee bepalend voor de leesvorm die we kiezen. Ga je op reis met het vliegtuig en breng je daar lange tijd door op een zon en zee bestemming dan je zal je waarschijnlijk een e-reader overwegen. Ben je veel onderweg in de wagen, dan ben je misschien een liefhebber van luisterboeken. Ben je een verzamelaar van bepaalde genres of auteurs, dan verkies je waarschijnlijk het meer zichtbare gedrukte boek. Het tastbare speelt ook een rol als graag boeken als geschenk geeft of voor wie een meerwaarde hecht aan gesigneerd boeken.

De manier waarop we het nieuws “lezen” zegt veel over hoe bepalend de context is voor onze voorkeurs lees-, luister- of kijkvorm. ’s Morgens onder de douche luisteren we naar het nieuws op de radio, onderweg op de trein kunnen we de krant offline lezen in een app op onze tablet, in het weekend lezen we diezelfde krant liever op papier bij de geur van koffie en croissants, tijdens het wachten op de bus vernemen we het nieuws via Twitter en op het werk lezen we tijdens de middagpauze het online nieuws op de website van de krant om dan ’s avonds de samenvatting te zien op televisie met de tablet in de hand als second screen.

Reading the newspaper

Digimeter rapport iMinds, 2012

De cijfers uit het Digimeter-rapport (iMinds, 2012) tonen aan dat de meerderheid van de tabletlezers het nieuws volgt via de website van de krant (72,1%). De krantenwebsite geeft recenter nieuws dan de krant die in een app verpakt zit en dezelfde inhoud heeft als de krant op papier. Maar de krantenwebsite zit ook dichter bij de plaats waar de lezer het meeste zit: in de browser.

De browser als voorkeurs lees-app

De beginperiode van tablets zorgde voor een groot aantal experimenten met boeken-apps. Apps zijn afzonderlijke stukjes software die je in een app-store kunt vinden, downloaden en installeren. De ontwikkeling van zo’n app is voor elk type besturingssysteem anders, dat maakt dat je een bepaalde boekenapp bijvoorbeeld wel kunt kopen als je een iPad hebt, maar niet beschikbaar is voor gebruikers van een Samsung tablet. Wat al die toestellen wel gemeen hebben is een browser die door html-bestanden of webpagina’s kan bladeren. Meer nog, een browser is standaard onderdeel van bijna elk toestel met een internetverbinding: computer, tablet, smartphone en misschien ook wel je ijskast.

Met html5 kunnen boeken en (multimediale) ervaringen gecreëerd worden die dicht aansluiten bij wat je met een app kan doen. Voor het lezen in de browser hoef je niets te installeren en het is de plaats waar de online lezer sowieso het meeste zit. Wat we de voorbije jaren zien is de opkomst van een nieuw soort “websites” waarbij het lezen van langere teksten of longreads het doel van de site is. Deze websites zijn een publicatiekanaal naast traditionele boeken, kranten en tijdschriften geworden. Vakliteratuur, artikels, jaarverslagen, longreadskortverhalen, maar ook romans kunnen in html gepubliceerd worden. De vormgeving van verhalen in de browser overstijgt ook de opmaakmogelijkheden van e-boeken die in hoofdzaak nog een omzetting zijn van gedrukte tekstboeken.

Maar net zoals bij andere leesvormen geldt voor web apps of html-boeken dat het niet voor elke context de ultieme leesvoorkeur zal wegdragen. Daarom is het voor uitgevers een uitdaging om verhalen die je bij een ruime lezersgroep wil brengen op diverse manieren uit te geven. Uiteindelijk is het de lezer zelf die wil bepalen wat zijn voorkeursleesvorm is op een bepaald moment in een bepaalde context.

Adaptive content

Adaptive content is meer dan een modewoord de mentaliteit die nodig is voor de uitgever van de toekomst. Het is een manier om los van één specifieke verschijningsvorm te denken in boeken of verhalen. Bij het digitaal tot stand komen van een verhaal is het belangrijk om aan de recycleerbaarheid in alle mogelijke vormen te denken. Vandaag wordt er vooral gedacht aan de vormgeving en verdeling van een geprint boek. Andere vormen worden daarvan afgeleid wat in vele gevallen betekent dat er  extra werk nodig is om een verhaal leesbaar te maken in een online omgeving.

Responsive websites

Als de browser één van de distributiekanalen voor je verhaal is, weet dan dat je tekst op veel verschillend toestellen, schermgroottes en -resoluties gelezen wordt. Zorg ook hier voor één versie die door de ontwerpmethodiek kan omgaan met al deze verschillen. Gebruik technologie zoals responsive design. Bedrijven of organisaties die dit niet doen zullen een alsmaar groter aandeel van lezers of klanten verliezen. In 2010 kwam met de iPad de eerste tablet op de markt. In een periode van 3 jaar merken we dat bijna 12% van de websitebezoeken via een mobiel toestel gebeurt. Mobiel betekent al lang niet meer onderweg zijn, we gebruiken die mobiele toestelen vooral thuis omdat ze bijna het gemak van een boek lezen evenaren.

Wil je meer te weten komen over de mogelijkheden om digitaal te lezen?
Bekijk dan zeker het aanbod van cursussen over digitaal lezen.
Nog geen reacties

Geef een reactie