Hoe evolueren digitale leestrends?

Er is sprake van een trend als veranderingen zo op elkaar inspelen dat ze impact hebben op ons gedrag. Digitaal leesgedrag evolueert relatief traag omdat er verschillende componenten zijn die positief op elkaar moeten inspelen voordat er een gedragsverschuiving merkbaar is.

Componenten die impact hebben op digitale leestrends zijn:

  • Inhoud
  • Distributie
  • Leestoestellen
  • Leessoftware
  • Usability
  • Vorm van digitale publicaties
  • Samenstelling van digitale collecties
  • Businessmodel
  • Context van de lezers

Ter illustratie: een vereenvoudigde versie van de geschiedenis

Het Gutenberg project begon in 1971. Boeken uit het publieke domein werden gedigitaliseerd en worden tot op vandaag nog altijd op gutenberg.org gratis via het internet beschikbaar gemaakt voor iedereen die ze wil (her)lezen. Wie zich nog herinnert hoe de computers er in de jaren 70 van de vorige eeuw eruitzagen, beseft snel dat de e-boeken uit de Gutenbergverzameling niet écht massaal gelezen werden.

Er was inhoud, maar er waren geen goede leestoestellen.


Meer nog, die boeken vinden of weten dat er een project zoals Gutenberg bestond, was tijdens de verdere jaren van de 20ste eeuw voorbehouden voor echte kenners want het duurde nog meer dan 10 jaar vooraleer het web (met de opkomst van Netscape in 1994) bruikbaar werd voor niet-informatici. Het duurde nog eens 8 jaar voordat de inhoud van het web ook voor niet-informatieprofessionals vanaf 2002 in het Nederlands doorzoekbaar werd met Google.

Er was lange tijd geen goed distributiekanaal voor e-boeken.


Sony LibriéVele prototypes en onbruikbare gedrochten later was het Sony die met de Sony Librié in 2004 het eerste leestoestel uitbracht dat een echt publieksbereik kreeg. Wie dat toestel ooit in handen heeft gehad snapt met weinig woorden dat het papieren boek toch een stuk aantrekkelijker en gebruiksvriendelijker bleef.

Er was een leestoestel, maar de usability was niet van die aard dat iedereen er spontaan mee aan de slag kon.


In 2007 was het Amazon die met de Kindle een e-reader op de markt bracht die -toen nog enkel voor Engelstalige lezers- de lezer dichter bij de digitale boeken bracht door de e-boekenwinkel én het leestoestel aan elkaar te koppelen. Gedaan dus met technische handelingen om een boek te vinden en op het leestoestel te krijgen.

Er was een gebruiksvriendelijker leestoestel, maar er was geen inhoud in het Nederlands.


In 2010 kwam Apple met de eerste generatie van de iPad. Het werd niet als leestoestel in de markt gezet, maar het was voor lezers, uitgevers en auteurs snel duidelijk dat dit wel eens het moment zou kunnen zijn waarop digitaal lezen ook leuk zou kunnen worden. Ook Apple begreep dit en bracht met iBooks de boekenwinkel mee in het toestel. Het duurde nog tot september 2011 voordat iBooks ook voor Nederlandstalige lezers binnen bereik kwam. De iBook-store is een tijdje dé plaats geweest waar je zoveel Nederlandse boeken op een eenvoudige manier kon kopen en lezen. Maar toch was ook 2011 niet het jaar waarin we massaal aan het digitaal lezen gingen want tablets en smartphones waren nog niet echt ingeburgerd.

Er was inhoud, keuze uit diverse toestellen en digitale collecties, maar de context van de lezer was nog niet zo dat velen een leesapparaat bij de hand hadden.


Vele tablet- en smartphonetoestellen later zien we vandaag in 2015 dat de e-reader met minder mogelijkheden terug aantrekkelijk wordt. Je kan ermee lezen zonder afleiding, ook in fel zonlicht of in het bad. Onderzoek heeft uitgewezen dat de e-ink meer rustgevend is voor de ogen, wat zeker een rol speelt voor wie lang aan één stuk door leest.

Vandaag kunnen we kiezen uit veel verschillende toestellen, in de boekhandels staan de e-readers nu gewoon in het boekenrek, bibliotheken lenen e-readers en digitale boeken uit. Het lijkt alsof alle componenten aan het samenvallen zijn (alhoewel de totale gebruikerservaring nog véél gebruiksvriendelijker kan). Ware het niet dat het papieren boek zo mooi is, zo lekker ruikt, er in elke gemeente een boekhandel is, je een gedrukt boek kunt verpakken en cadeau geven, … dan lazen we misschien allemaal digitaal.

Ereading history

11 Comments

  1. htm kreditvertrag formular 22 oktober 2016 at 5:20 pm #

    When I first saw this title Advice about Finding the Cheapest Car Insurance Premium on Your Audi TTS Convertible from The Mercury General Corporation | Cheap General Auto Car Insurance Quotes Online on google I just whent and bookmark it. Wonderfull informations I for sure tell about it my friend as he is interested in it. Best Regards Bukmacherzy Promocje.

  2. http://www./ 16 november 2016 at 5:44 am #

    I would like to quickly add that speaking to Vonnie was a real pleasure. You knew you were speaking to a real person who cared about you and the TFT company. Those qualities are rare today.

    • Letitia 16 maart 2017 at 8:11 am #

      ¿Pero vamos a ver? ¿A quien venden los modistos, si me han dicho que TODAS iban de prestado? Que realmente son pobres y necidetasas , van de prestado y de ahí tanta queja sobre los recortes…

  3. autokauf trotz eidesstattlicher versicherung 2 februari 2017 at 7:12 pm #

    That’s an interesting point about moving from Blossom Hill to Burgundy. It is something I think about a lot – the journey from one wine to another. I like the idea of islands. I have never heard of wine recommendations described so well – agree wholeheartedly. Jm

  4. online kredit sofort zusage job 7 februari 2017 at 6:47 pm #

    De acuerdo con lo esencial de la teoria Valdeanmagico.Pero queda algopor elucidar. ¿Quienes controlan esos campos de fuerza y realizan losprodigiosos viajes espaciales son máquinas o elementos vivos energéticos?Y añadiria a lo de que los humanos somos máquinas con capacidad de replicarnos,evolucionar,aprender y pasarnos informacion,la capacidad de amar y degozar con sensaciones de la vida.¿Pueden hacer eso las máquinas?Todo es demasiado complejo para resolverlo con esquemas.Saludos.

    • January 16 maart 2017 at 8:38 am #

      You've hit the nail on the head with this one. As a leader, we must be willing to 'take a hit' on our popularity, our alieonkwnlng-pri-sthood-leadershipian style greatness to allow others. Allowing a Primary president to pick her own teachers, who would ever think that might be valuable. My wife has worked in primary for YEARS…. More often than not a Bishop makes a call without there being a need. All positions being full, operating at peak effeciency, well oiled, time for a Bishop to be 'inspired' to call someone.

  5. kredit aufnehmen mit geringem einkommen 8 februari 2017 at 5:38 pm #

    carbon54 pisze:Łukasz duże brawa za pomysł.Masz podobne podejście do majsterkowania.Czasami proste urządzenia świetnie dają sobie radę bez zaawansowanej elektroniki mimo swojej prostoty.

  6. baufinanzierung zinsen eurohypo 9 februari 2017 at 8:48 pm #

    Michael Steele is campaigning to get on the lawn, Field…please grant his wish.And I think Ms. Lohan really meant “person of colored”…..but given that she’s not that bright, she screwed it up.

    • Bobby 16 maart 2017 at 8:32 am #

      Hello! Exce llent article! I have been a ordinary visitor (a bit more like addict ) of the website however , I had a concern. I am only not actually absolutely certain whether its the right site to question, but yov;28#17&ue got no spam comments. I get comments day-to-day. Would you assist me? Thanks much!

  7. http://www.kreditimvergleich.club/ 22 februari 2017 at 10:44 am #

    LA FRANCE N’ETAIT PAS UN PAYS EN RUINE EN 1950;CERTES LE SYSTEME SOCIALE ETAIT EPUISE PAR LA GUERRE L’OCCUPATION, LE FACISME LES RUINES ELLES ETAIENT PLUS CONSEQUENTES EN ALLEMAGNE EN ANGLETERRE,EN POLOGNE.LES IMMIGRES ETAIENT MALTRAITES ET MEPRISES,SUR CE PLAN:RIEN DE CHANGE.

  8. jegs coupons 22 maart 2017 at 12:04 pm #

    David,You have a consistent problem! You have a tendency to look at what the Bible says instead of following Baptist tradition.We can’t have that, young man!I haven’t really thought through this one, but I think I agree with you.

Geef een reactie